Nhatrang Biển Hẹn của GS Nguyễn Văn Hòa (Pháp)

thông tin về : địa điểm tham quan , lễ hội , văn hóa , nghệ thuật...

Nhatrang Biển Hẹn của GS Nguyễn Văn Hòa (Pháp)

Gửi bàigửi bởi admin » Thứ 2 Tháng 7 08, 2013 2:17 pm

Nha Trang Biển hẹn
Thân gới các bạn Cựu Học sinh VÕ TÁNH 65-72
Kỹ niệm ngày Hội Ngộ lần thứ 19 - Nhatrang



Tôi về thăm Nha Trang vào dịp Festival Biển , có tên là Nha Trang Biển Hẹn 2013. Du khách khá đông, đa số là dân chúng đến từ các tỉnh khác, người Việt bây giờ đã có thói quen đi nghĩ hè hay du lich vào những dịp lễ lớn. Người nước ngoài không bao nhiêu, phần lớn là người Nga, mỗi ngày một đông khi Nhatrang mở đường bay trực tiếp Moscou-Camranh từ mấy năm qua. Phố Tây Ba lô ( khu đường Biệt Thự) bây giờ đã biến thành phố Nga Ba lô, với hàng quán, tiệm nhậu mang tên Nga. Người NGA hiền hoà nhưng uống rượu hơi nhiều, chuyện say xỉn nửa đêm về sáng là chuyện thường tình ở đây.
Khai mạc Festival là buổi lể đón Bình minh do nhóm XQ(*) tổ chức.
Tháng sáu, mùa biển lặng, 5 giờ sáng mặt trời lên, tiếng trống và nhạc lễ Cung đình được tấu lên, gần 100 nghệ nhân trong y phục cổ truyền trân trọng dâng mẫu thêu lên MẸ Việt nam, cầu xin đất nước an bình, nghành nghề thêu được phát triển và bản chất văn hoá dân tộc được gìn giữ..
Suốt buổi lể, bản nhạc chậm rải, trầm buồn, đơn điệu, đưa người nghe về một quá khứ xa xôi . Tôi mường tượng như đã được nghe đâu đây điệu nhạc này trong một vài buổi lễ ở Thành Nội ? Hay một vài lần tiễn đưa người quá cố ? Vẫn thắc mắc không hiểu ý nghiã của bản nhạc, vào hỏi ở XQ Sử Quán, họ cho biết : đó là lễ nhạc Cung Đình Huế, có tên là Đăng Đàn Cung, chỉ được tấu lên trong những Đại lễ hồi xưa.

Tìm trên Google, mục Đăng Đàn Cung ,và thật ngỡ ngàng khi biết đó là Quốc thiều của nhà NGUYỄN từ năm 1802 đến 1945 :
« Khi vua Gia Long lên ngôi, ông đã tổ chức ngay một nghi lễ triều chính cho công việc nhận tước vị này. Có một chuyên gia người Pháp tên là J.B. Chaigneau được lệnh nhà vua soạn thảo bản quốc thiều để sử dụng trong các đại lễ của triều đình. Ông đã dựa theo hình thức bản Marche Militaire để dựng lên bản "Đăng đàn cung" quốc thiều nhà Nguyễn
Từ thời vua Gia Long trở đi, Đăng đàn cung còn được dùng mỗi khi vua du xuân hoặc khi xa giá từ Đại Nội lên đàn Nam Giao.
Sang thế kỷ 20 triều Khải Định, người trưởng ban nhạc trong Đại Nội bấy giờ là ông J. Tịnh (tức bác sĩ Nguyễn Đương Tinh) cho soạn lại Đăng đàn cung theo ky âm pháp của nhạc phương Tây để dễ sử dụng trong quân nhạc của Đại Nội. Khi vua Bảo Đại hồi loan năm 1932, bản nhạc này đã được sử dụng để nghênh đón, đặc biệt lần này có thêm cả lời.
Phần lời bài hát dưới đây lấy từ trong cuốn "Hymnes et Pavillon d'Indochine".

Kìa, núi vàng bể bạc,
Có sách trời định phận.
Một dòng ta gầy non sông vững chặt,
Đã ba ngàn mấy trăm năm.
Bắc Nam cùng một nhà,
Con Hồng cháu Lạc văn minh đào tạo.
Màu gấm hoa càng sẵn, cố yêu nhau, với nhau một niềm:
Nguyện nhà Việt Nam muôn đời thạnh trị

Sau này, lời bài hát được sửa đổi do ông Nguyễn Phúc Ưng Thiều viết, dùng trong thập niên 40 , có khúc đầu :

Dậy dậy dậy mở mắt xem toàn châu,
Đèn khai hóa rạng khắp hoàn cầu.
Ngọn đường thông thương ngàn dặm
Xe tàu điện, tàu nước, tàu bay.
Nghề khôn khéo chạy khắp phương trời,
Càng ngày văn minh càng rộng, tranh cạnh lợi quyền.
Đất càng ngày càng rộng, dân giàu nước mạnh.
Nước càng ngày càng thịnh, của có thêm người khôn.

Vào năm 1945, khi Trần Trọng Kim lên làm thủ tướng của Đế quốc Việt Nam thì bài Đăng đàn cung vẫn được dùng làm quốc thiều và có dự định đặt lời mới nhưng chưa kịp thì chính phủ bị giải thể.
Kể từ sau thời gian trên thì bài Đăng Đàn Cung chỉ còn xuất hiện trong các đám tế lễ cổ truyền và ngày nay chúng ta còn được nghe mỗi khi có biểu diễn nhã nhạc Cung đình Huế hay trong Festival Huế 2004.
Trong cuộc sống đời thường, trẻ em Huế thường hát theo điệu Đăng đàn cung nhưng với lời dân gian khác .


NHỚ XƯA :
Trời đất, khi đọc lời nhạc của thầy ƯNG THIỀU, tôi mới nhớ lại là mình đã từng hát bài này nhiều lần trước 1945.
Có hai điều :
Thứ nhất : Không hiểu mấy nhóc Huế, Sàigòn, Hànội thay lời đổi nhạc như thế nào, chứ nhóc Nghệ an chúng tôi thường hát như thế này :
Dậy dậy mở mắt xem toàn châu
Đèn không có thì phải u đầu.

Người lớn trách bọn nhỏ láo lếu, dám đổi lời nhạc, nhưng Thầy tôi, một thầy giáo xứ Nghệ, thì không nghĩ vậy, mà còn khen hay : Đèn không có thì phải u đầu, tất nhiên là vậy. Chính Thầy, thầy còn đổi cả lời thơ:

Chiều chiều ra đứng ngỏ sau,
Trông về quê Mẹ ruột đau chín chiều.


Thầy bảo sai, bắt phải đổi lại :

Chiều chiều ra đứng ngỏ sau
Trông về quê Mẹ ruột đau chiền chiền(**).


ThÀy châm biếm : Người ta thường ví mẹ nhớ con lòng thắt chiền chiền , còn đau chín chiều là đau kiết lỵ
Chúng tôi rất phục Thầy và xem Thầy luôn luôn có lý . Lớn lên, nếu đầu óc có được một chút thoáng hơn cũng là nhờ ơn Thầy.

Chuyện đổi lời là nghề cuả các nhóc con. Hồn nhiên như tính trời cho.
Chút Anh biết làm thơ lúc còn bé tí :
Mẹ thường ru em ngủ :

Con ơi con ngủ cho ngoan
Để mẹ đi chợ mua quà cho con


Mẹ đi chợ giao Chút Em cho Chút Anh giữ, Chút Anh ru hoài mà chút Em không chịu ngủ, nổi quạu, bèn đổi lời ru :

Em ơi em ngủ cho muồi
Để Mẹ đi chợ mua buồi cho Em


Chút Anh là bạn tôi, mới 8 tuổi.
Không những nhóc con mà ngay cả mấy nhóc lớn cũng khoái đổi lời. Ngày tôi vào Đại Học xá Minh Mạng Sàigòn, sinh viên còn ít, Nam Trung Bắc một nhà, nơi được xem là tinh anh và tương lai của đất nước ( !), nghe Thanh Thúy hát :

Buồn vào hồn không tên.
Thức giấc nửa đêm..


Bài nhạc mới ra đời, hay và da diếc đến rơi nước mắt. Vậy mà chỉ hôm sau chúng nó đã đổi lời :

Buồn vì...
Thức giấc nửa đêm..


Các Cô không bao giờ tha thứ cho chuyện này.
Đổi lời vì thích châm biếm, khôi hài hay vì bất cứ ly do nào, hình như là bản chất cuả người Việt. Từ nhóc con Chút Anh cho đến các cụ Trạng Quỳnh, Ba Giai, Tú Xuất đều giống hệt nhau.
Xin các vị nghiên cứu về Dân tộc học để y đến điểm này.


- Thứ hai : Tôi thấy có lỗi rất nhiều với XQ khi nghĩ rằng XQ đã chọn bản nhạc không thích hợp cho buổi lễ, chỉ vì trí nhớ và sự hiểu biết của mình quá giới hạn. Khi đọc kỹ lịch sử của Đăng Đàn Cung, mới thấy XQ đã làm một việc có y nghĩa cao cả, đã nhắc nhở cho chúng tôi những lời của Tiền nhân vô cùng qúy báu :
Hãy giữ gìn non sông.

Kìa, núi vàng bể bạc,
Có sách trời định phận.
Một dòng ta gầy non sông vững chặt,
Đã ba ngàn mấy trăm năm..


Hãy nhìn ra thế giới bên ngoài để canh tân đất nước

Dậy dậy dậy mở mắt xem toàn châu,
Đèn khai hóa rạng khắp hoàn cầu.
Ngọn đường thông thương ngàn dặm
Xe tàu điện, tàu nước, tàu bay..


Những lời vàng ngọc đó con cháu phải luôn luôn ghi nhớ cho chính hôm nay và cho cả ngàn sau.
Chỉ tiếc rằng bản nhạc được tấu chậm rải quá nên người nghe không hiểu, chỉ thấy buồn, u uất. Nếu tiết tấu lanh hơn, chắc chắn chúng tôi sẽ cảm nhận được cái hùng tráng và cả niềm vui ở đây.


NHA TRANG BIỂN HẸN

Xe tàu điện, tàu nước, tàu bay..

Nhatrang bây giờ đã có đủ tất cả và còn hơn thế nữa.
Thành phố Nhatrang hoàn toàn đổi mới, những ngôi nhà cũ nay đã lên lầu với mái ngói đỏ hay sân thượng có đặt hệ thống nước nóng nhờ năng lượng mặt trời. Những khách sạn và nhà hàng mọc lên nhan nhản từ ngỏ hẻm ra đường lớn. Cách đây vài năm, ở trên cao, người dân còn thấy biển đảo mênh mông, buổi sáng được nhìn mặt trời lên, buổi tối được nhìn trăng sáng lấp lánh mặt biển. Bây giờ ở nhiều khu phố, người dân chỉ còn thấy một chút biển đảo qua khe hở giữa các khách sạn cao tầng. Phi trường như bị nhỏ lại bởi những quán càfé vườn mênh mông, nhưng vẫn còn giữ được chút lãng mạng nhờ bầy chim nhỏ, sáng bay đi, đêm âm thầm trở về tổ, lướt nhẹ trên phi đạo không đèn.
Nhatrang thật đẹp với biển cát trắng, với công viên rộng rải trải dài dọc biển, với những cô học sinh, sinh viên nhẹ nhàng trên những xe đạp điện. Nhưng Nhatrang cũng bắt đầu quá tải với xe cộ, khách bộ hành khó qua đường nếu không biết lăng ba vi bộ.
Nhatrang bây giờ quá nhiều tiếng động, ban ngày xe cộ, sửa chửa xây dựng nhà cửa, ban đêm tiếng ‘ dô’ quán nhậu, và đủ loại nhạc mở lớn hết cỡ quán càfé. Lời Mẹ dặn không đủ lớn để các con nghe được. Đăng đàn cung đã chết rồi !
Ngày từ giả Nhatrang, tôi tản bộ dọc bờ biển. Một đám ma đi qua, lớn lắm, hàng chục chiếc xe sang đưa tiễn, có cả ban âm nhạc, kèn ta ọ i è, kèn tây slow, rumba, lại thêm nhạc Trịnh công Sơn. Có chút buồn, có chút thương, nhưng lòng thật hoang mang.
Nhatrang đã hoàn toàn đổi mới rồi sao !


Nguyễn văn Hoà


(*) Đây là nhóm nghệ nhân thêu tranh rất nổi tiếng, được thành lập ở Đà lạt , Huế, Sàigòn, Đà nẵng và Nhatrang do hai vợ chồng (XQ) Hoàng thị XUÂN và Võ văn QUÂN sáng lập, mục đích bảo vệ và phát triển nghề thêu Truyền Thống, kết hợp giứ nghệ thuật thêu và hội họạ , tạo màu sắc mới cho tranh thêu Vietnam.

(**) Chiền chiền là trò chơi của trẻ quê: ngắt một khúc trúc non - loại trúc nhỏ làm bờ dậu hay hàng rào, lớn bằng ngón tay út, cao khoảng 1 thước - lột võ ngoài, giữa 2 đốt là một khúc măng non, rất dễ gãy - cầm phía trên, xoay tròn, nếu bị gãy là thua cuộc, do đó phải xoay cho khéo, phần măng non sẽ thắt lại từ từ, nước măng ứa ra như mồ hôi, cho đến lúc chỉ còn 1 màn vò mỏng xoắn lại dính liền 2 đốt là thắng cuộc.
admin
Site Admin
 
Bài viết: 85
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 10 29, 2010 10:26 am

Quay về Thông tin du lịch (Tourism Information)

Ai đang trực tuyến?

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào đang trực tuyến1 khách

cron