Trên Đỉnh Hòn Bà

Hình ảnh và bài viết về Memento đăng trên các báo , tạp chí , website ...

Trên Đỉnh Hòn Bà

Gửi bàigửi bởi tdn_35 » Thứ 5 Tháng 12 23, 2010 7:24 am

Trên Đỉnh Hòn Bà
( trích dẫn nhiều nguồn thông tin)
Trần Đăng Nhơn
------------------
Cảnh quang đỉnh Hòn bà rất hùng vỹ nhưng còn rất hoang sơ , chưa được bàn tay con người khai thác để phục vụ du lịch. Tuy vậy đây là một điạ điểm rất tốt cho các người ưa thích phiêu lưu , thích tìm cảm giác mạnh khi lái xe trên một con đường đèo khúc khuỷ , nhiều khúc cua “ cùi chỏ” rất ấn tượng , những người thích khám phá những động , thực vật hiếm hoi trên vùng đất lạnh và mưa nhiều , những người thích cắm trại dã ngoại , những người săn hình ảnh lạ…
Sau đây tôi xin mạn phép giới thiệu một ít tài liệu cuả KS Trần Giỏi ( Chi cục Kiểm Lâm Khánh Hoà ) và Dr. Trần Đăng Hồng ( University Reading ,UK ) để qúy vị tham khảo:

I. GIỚI THIỆU SƠ NÉT VỀ KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN HÒN BÀ
1. Vị trí địa lý:
Hòn Bà nằm ở phía Tây nam TP. Nha Trang, cách 30 km theo đường chim bay. Bao gồm nhiều dãy núi liên tiếp, có độ cao tuyệt đối 1.578m. Thuộc địa phận của 4 huyện: Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Cam Lâm và Diên Khánh.
Tọa độ địa lý: 12001’45” đến 12012’00” vĩ độ bắc
102054’04” đến 109005’00” kinh độ đông
2. Mục tiêu thành lập
Được thành lập theo QĐ số 98/2005/QĐ-UBND, ngày 15/12/2005 của UBND tỉnh Khánh Hòa với các mục tiêu và nhiệm vụ sau:
- Bảo tồn đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng nhiệt đới và á nhiệt đới với các nguồn gen động thực vật quý hiếm
- Phòng hộ đầu nguồn, bảo vệ và duy trì nguồn nước cho hồ Suối Dầu
- Góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, điều tiết khí hậu
- Phục vụ nghiên cứu khoa học về rừng, tạo nên một khu du lịch sinh thái hoàn chỉnh khép kín với du lịch biển TP. Nha Trang.
3. Lịch sử hình thành:
Hòn Bà được khám phá và nổi tiếng qua các công trình của BS. Alexandre Yersin (22/09/1863-01/03/1943). Từ năm 1915, ông đã xây dựng trại nghiên cứu tại cao độ 1.500 m trên đỉnh Hòn Bà, nơi đây đã thực hiện nhiều chương trình thực nghiệm, gây trồng và sử dụng các loài cây thuốc (ngày nay vẫn còn vài dấu tích). Trong số đó, có cây kí ninh (Cinchona ledgeriana)được nhập từ Nam Mỹ. Để tưởng nhớ đến BS. Yersin, tỉnh đã cho phục dựng ngôi nhà của ông trên nền cũ tại đỉnh Hòn Bà. Đặc biệt ông còn có công điều tra phát hiện nhiều loài thực vật quý hiếm tại Hòn Bà, được vinh danh mang tên cho vài loài tiêu biểu như: Trương hùng (Reevesia yersinii), Chè Hòn Bà (Thea yersinii) …
4. Tổng diện tích:
Tổng diện tích là 20.978,3 ha; bao gồm các phân khu chức năng:
- Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt : 10.448,2 ha
- Phân khu phục hồi sinh thái : 10.530,1 ha
- Phân khu hành chính dịch vụ : từ 15-20 ha
Đối với vùng đệm sẽ khảo sát và được hình thành một dự án riêng.
5. Thảm thực vật rừng:
Theo kết quả điều tra khảo sát, có thể phân loại TTVR ở Hòn Bà theo các kiểu sau:
- Rừng kín thường xanh á nhiệt đới núi trung bình (ở độ cao từ 1.000-1.600m); trong đó có kiểu rừng kín TX hỗn giao cây lá rộng và lá kim á nhiệt đới.
- Rừng kín thường xanh á nhiệt đới núi thấp (độ cao từ 500-1.000m)
- Rừng kín thường xanh ẩm nhiệt đới (độ cao dưới 500m)
- Rừng thứ sinh nhân tác nhiệt đới; trong đó có các kiểu phụ rừng tre nứa xen cây gỗ, rừng phục hồi sau nương rẫy, trảng cỏ cây gỗ và cây bụi rãi rác …
6. Hệ thực vật rừng:
Thể hiện tính phong phú và đa dạng về thành phần loài thực vật ở Hòn Bà, số liệu điều tra thống kê ban đầu có khoảng 592 loài TV bậc cao, thuộc 401 chi và 120 họ; trong đó: ngành Thông đất và Dương xỉ có 73 loài, ngành hạt trần có 8 loài và ngành hạt kín có 511 loài. Ngoài các thành phần cây lá kim, tại đây còn có sự hiện diện của những loài thuộc các họ chỉ phân bố ở đai khí hậu á nhiệt đới hoặc ôn đới như: họ Đổ quyên (Ericaceae), họ Thích (Aceraceae), họ Re (Lauraceae), họ Ráng tiên tọa (Cyatheaceae) …
7. Giá trị đa dạng sinh học:
- Giá trị về khoa học: trong danh lục thực vật Hòn Bà đã thống kê được 43 loài quý hiếm được liệt kê trong Sách đỏ Việt Nam, trong đó đáng kể là các loài Thông 2 lá dẹp (Pinus krempfii), Pơ mu (Fokienia hodginsii), Hồng quang (Rhodoleia championii), Gỏ đỏ (Afzelia xylocarpa), Trắc dây (Dalbergia annamensis), Mun (Diospyros mun), Xoay (Dialium cochinchinensis), …
- Đa dạng về yếu tố đặc hữu: một số loài mang tên các địa danh Nha Trang, Hòn Bà như: Dẻ gai Nha Trang (Castanopsis nhatrangensis), Thị Nha Trang (Diospyros nhatrangensis), Đỗ quyên Nha Trang (Rhododendron nhatrangensis), Sồi Hòn Bà (Lithocarpus honbaensis), Bùi Hòn Bà (Ilex honbaensis), Minh điền Hòn Bà (Medinilla honbaensis). Có những nguồn gen đặc biệt quý hiếm, như Thông 2 lá dẹp là loài đặc hữu của Việt Nam, cây Ớt làn mụn cóc (Tabernaemontana granulosa) là loài đặc hữu hẹp mới chỉ tìm thấy ở Hòn Bà và Ninh Hòa (Khánh Hòa) …
- Giá trị về dược liệu: Hòn Bà là nơi có nguồn dược liệu tự nhiên hết sức phong phú và giá trị cao: Nấm Linh chi (Ganoderma lucidum), Sa nhân (Amomum xanthioides), Dó bầu (Aquilaria crassna), Lười ươi (Scaphium lychnophorum), Cốt toái bổ (Drynaria fortunei), Ngũ gia bì (Schefflera octophylla), Ba gạc (Rauwolfia cambodiana), Bời lời chanh (Litsea cubeba), …
- Giá trị về cung cấp gỗ và lâm đặc sản: Hòn Bà có nhiều loài cây gỗ quý như: Pơ mu, Hoàng đàn giả, Gỏ đỏ, Giáng hương, Mun, Sơn huyết, Sến, Gỏ mật, … Nhiều lâm đặc sản khác như: Song mây …
8. Hệ động vật rừng:
Theo kết quả thống kê sơ bộ cho thấy hệ ĐVR bao gồm 255 loài thuộc 88 họ; nằm trong 4 lớp thú, chim, bò sát và ếch nhái. Đặc biệt có sự hiện diện của các đàn Chà vá chân đen và Vượn bạc má.
9. Bộ máy hoạt động:
Tổng số : 31 người
Gồm Ban Quản lý (6 người) và một Hạt KLND trực thuộc (25 người)
Trong đó :
4 kỹ sư
6 trung cấp
Số còn lại chưa qua trường lớp đào tạo về chuyên môn nào cả.
10. Những công việc đang triển khai:
- Tiếp quản & thực hiện công tác bảo vệ nhà làm việc của BS. Yersin trên đỉnh Hòn Bà
- Thành lập Phòng tiêu bản thực vật để lưu trữ các mẫu vật
- Xây dựng vườn ươm có hệ thống tưới phun, góp phần nhân giống và bảo tồn các loài cây quý hiếm.
- Điều tra & tuyển chọn Vườn sưu tập thực vật, dự kiến có quy mô khoảng 70 ha.
- Phối hợp với Chi cục LN thực hiện đề tài “Nghiên cứu phương thức bảo tồn đối với 2 loài Thông 2 lá dẹp và Pơ mu tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà”
KS. Trần Giỏi
Chi cục Lâm nghiệp KH


II. Rừng và tài nguyên động thực vật tại Khánh Hoà và Việt Nam
Dr.Trần Đăng Hồng

( ĐH Reading, Anh quốc )
( Trích một đoạn ngắn về Hòn Bà đăng trong web http://myweb.tiscali.co.uk/hbtdp mục truyện viết cuả Trần Đăng Hồng )
………………………………………………………………………………………
Hòn Bà, ở tây nam Nha Trang 60 km, là nơi vào năm 1914 Bác sỉ Alexandre Yersin lập một phòng thí nghiệm sinh học, một trại khí tượng, và thí nghiêm trồng cây kí ninh (Cinchona josephiana, quinine trị sốt rét). Vì núi khá cao (1500 m) nên có khí hậu mát mẻ như Đà Lạt, nhưng khác với khí hậu khô hạn của vùng đồng bằng chung quanh là Diên Khánh và Cam Lâm, mưa hầu như quanh năm ở Hòn Bà (252 ngày mưa/năm) nên thực vật núi rừng Hòn Bà rất đa dạng và phong phú, từ những loại thực vật nhiệt đới ở chân núi tới thực vật bán ôn đới trên độ cao.
Vì vậy, Khánh Hoà rất phong phú cây bản địa. Chẳng hạn, VN có 20 loài Trà (Camellia) bản địa, thì riêng Khánh Hoà có 3 loài bản địa, Camellia krempfi và Camellia fleuryi của Hòn Bà và Camellia nematodea của rừng Ninh Hoà. Cũng vậy, trong số 72 loài Thị (Diospyros, mà hồng là D. kaki ) bản địa, thì Khánh Hoà có 13 loài, có loài mang tên địa phương như D. bangoiensis (thị Ba Ngòi), D. nhatrangensis (thị Nhatrang), và không ai mà không biết đủa mun, tượng gổ mun đặc sản của Ba Ngòi là lấy từ gổ của D. mun và D. lobata là loại cây bản địa của rừng Cam Lâm. VN có khoảng 2000 loài lan orchid (cả thế giới có khoảng 17,500 loài), trong số đó 795 loài đã được định danh, riêng Khánh Hoà có ít nhất là 59 loài, phần đông tập trung ở Hòn Bà, Hòn Vọng Phu, Hòn Hèo và các rừng phía tây trên Trường Sơn. Ba trong số 29 loài bứa (Garcinia, mà măng cụt là G. mangostana) là bản địa của Khánh Hoà. Dọc theo bờ bể và các hải đảo Khánh Hoà là đầy dẩy nhản rừng hoang dại (Dimocarpus longan), và núi rừng Khánh Hoà là cái nôi của 2 loài Cam quít bản địa (Citrus annamensis và C. macroptera var. annamensis) trong số 6 loài Citrus bản địa trong tổng số 24 loài hiện diện ở VN. Huyền thoại “vườn quít tiên trồng” của dân vùng Diên Khánh có lẻ bắt nguồn từ sự phong phú cam quít hoang dại ở vùng núi Hòn Dử trong dảy Trường Sơn. Trên các núi cao của Khánh Hoà có Thiên tuế lược (Cycas pectinata Griff.) (làm cây cảnh), cây Pê mu (Fokienia hodginsii) (cho gổ quí làm mỷ nghệ, đóng hòm), Thông nang (Podocarpus imbricatus) (gổ quí), Thanh Tùng (Taxus baccata) (gổ, vỏ chứa chất taxol dùng làm thuốc trị ung thư vú, phổi), và người dân Nha Trang vốn tự hào về xứ “trầm hương”, đã đi vào huyền thoại Tháp Bà, đó là cây trầm hương (Aquilaria crassna), loài cây bản địa của Khánh Hoà, mà trầm Ninh Hoà nổi tiếng là tốt nhất, nên được gọi là “Kỳ Nam”, tốt hơn trầm hương xứ Quảng (Aquilaria baillonii và A. banaensae) bản địa của núi rừng từ Quảng Trị đến Quảng Ngải. Khánh Hoà cũng là quê hương của mít (Artocarpus). Trong số 15 loài mít hiện diện ở VN, thì 3 loài du nhập (nguồn gốc Ấn Độ, Mã Lai, Indonesia), còn 12 loài kia là bản địa, trong số này có 3 loài là bản địa của rừng Khánh Hoà (Artocarpus rigida subsp. asperulus, A. melinoxyla, và A. nitida). Phần đông con dân Khánh Hoà nghĩ rằng vùng Khánh Hoà nóng bỏng nên chỉ có cây vùng nhiệt đới. Sự thật, Khánh Hoà chúng ta còn có những loại cây của vùng bán ôn đới mọc tự nhiên (không phải do trồng) trên các núi cao của vùng Hòn Hèo, Hòn Bà, Vọng Phu, Chu Yang Sinh, v.v. Chẳng hạn, trong số 52 loài Castanopsis (dẻ) bản địa của VN, có 11 loài bản địa của Khánh Hoà, trong số đó có vài loài mang tên địa phương như Castanopsis nhatrangensis (dẻ Nha Trang), C. ninhhoaensis (dẻ Ninh Hoà); trong số 112 loài Lithocarpus (dẻ) bản địa có 16 loài bản địa của Khánh Hoà, một số mang tên địa phương như L. nhatrangensis (dẻ Nha Trang), L. coinhensis (dẻ núi Cổ Inh), L. honbaensis (dẻ núi Hòn Bà), L. songkoensis (dẻ Sông Cô), hay kỷ niệm tên một bác học của Nha Trang như L. yersinii (dẻ Yersin Hòn Bà). Trong số 48 loài Quercus (cây sồi) bản địa trên vùng núi cao ở VN thì có 6 loài bản địa Khành Hoà (Quercus arbutifolia ở Hòn Hèo, Q. helferiana, Q. lanata, Q. leucotrichophora, Q. poilanei và Q. rupestris). Cũng không ai ngờ rằng Khánh Hoà chúng ta còn có cây phong: Acer flabellatum (phong-lá-quạt), và A. laevigatum (phong lán) trên Hòn Vọng Phu vốn là những cây của vùng bán ôn đới.
……………………………………………………………………………………….
Sau đây là những hình ảnh cuả KS Trần Giỏi minh hoạ cho phong cảnh Hòn Bà:
Trà Hòn Bà: Trà Camellia krempfi và Camellia fleuryi vốn là một loại cây mọc tự nhiên trên đỉnh Hòn Bà. Tuy nhiên những cây trà hiện đang còn gìn giủ được xung quanh ngôi nhà cuả Dr. Yersin tương truyền là do Dr. Yersin trồng ngày xưa . Ngày nay du khách đến viếng cảnh thì được các kiểm lâm viên chiêu đải bằng một ấm trà xanh hái từ cây trà cuả cây trà Dr. Yersin .

Hình ảnh
Hoa Hồng Quang :

Hình ảnh
Hoa Lan Hài : VN có khoảng 2000 loài lan orchid (cả thế giới có khoảng 17,500 loài), trong số đó 795 loài đã được định danh, riêng Khánh Hoà có ít nhất là 59 loài, phần đông tập trung ở Hòn Bà, Hòn Vọng Phu, Hòn Hèo và các rừng phía tây trên Trường Sơn.

Hình ảnh
Hoa Minh Điền :

Hình ảnh
Hoa Thích Thủy :

Hình ảnh

Thông 2 lá :
Hình ảnh

Hoa Đỗ Quyên :
Hình ảnh

Rừng nguyên sinh ở Hòn bà:
Hình ảnh

Thác nước lưng chừng đèo lên Đỉnh Hòn Bà
Hình ảnh

Nhà lưu niệm cuả BS A.Yersin trên đỉnh núí Hòn Bà.
Nhà này mới tái tạo vào năm 2004 từ những hình ảnh củ để lại . Nền nhà ( còn hoang vu ) bên cạnh ngôi nhà Yersin là nhà cuả những người giúp việc cuả BS Yersin ở. Phiá bên trái ngôi nhà có xây một hầm chưá nước mưa để dùng trong sinh hoạt hàng ngày.

Hình ảnh
Ngôi nhà BS A.Yersin xây cất trên đỉnh nuí Hòn Bà có cao trình 1.500m.

Chúng tôi đến đỉnh núí lúc 12 giờ trưa. Khí trời se lạnh và có gió giống như khì hậu Đalạt. Tuy hôm nay ( 1.11.09) đài Khí Tượng thông báo có bảo sắp đổ bộ vào Khánh hoà , nhưng bầu trời trong sáng , ánh nắng có phần gay gắt , cảnh vật rỏ ràng . Theo các kiểm lâm viên cho biết thường thường sau 2 giớ chiều thì có sương mù và trời đổ mưa. Nhưng hôm nay thì trời vẫn rất tốt

Hình ảnh

Đây là bải dậu xe có thể chứa được vài chục chiếc xe. Sau bải đậu xe là một lối mòn leo lên núi . Du khách có thể leo qua ngọn đồi này sẽ bắt gặp một trảng cỏ lớn mà ngaỳ xưa BS A.Yersin dùng để nuôi ngựa lấy huyết thanh làm vacin . Các anh KL cũng từng bắt gặp một đoàn sơn dương đang gặm cỏ trên trảng cỏ naỳ ( theo lời cuả anh kiểm lâm ).

Hình ảnh

Phong cảnh nuí rừng nhìn từ đỉnh Hòn Bà. Trời trong vắt điểm vài gợn mây xa xa.

Hình ảnh

Chúng tôi đang ngồi trong căn nhà gổ cuả BS.A Yersin. Tầng trên cuả nhà gổ có 3 phòng ngày xưa BS Yersin dùng làm nơi làm việc. Ngaỳ nay nếu du khách muốn ở lại đêm có thể thương lượng với các kiểm lâm viên để ngủ trên 3 căn phòng này với điều kiện phải tự túc chăn mền và dụng cụ đi cắm trại. Đặc biệt là trên đỉnh Hòn bà không có muổi sốt rét nên cũng đở lo.

Hình ảnh

Hai cháu trong đoàn chúng tôi đang leo lên dốc vào căn nhà gỗ cuả BS Yersin. Hai bên lối đi rải đá dâm có trồng hoa nhưng không thấy nụ hoa nào. Chúng tôi chỉ thấy có 2 dàn trái su - một loại trái cây xứ lạnh – đang cho trái.

Hình ảnh

Các cháu trong đoàn đang dùng buổi ăn trưa cùng với các kiểm lâm viên . Chúng tôi mang theo gà , cá trê , chả , bánh mì và nước uống . Đến nơi chúng tôi dùng than củi để nướng gà và cá trê . Bưả ăn đơn sơ nhưng rất ngon miệng . Cán kiểm lâm viên thấy du khách đến đều mừng rở vì ở nơi thâm sơn naỳ mà có người đến chới thì quý lắm!!!.

Hình ảnh

hình ảnh về việc chuẩn bị cho bửa tiệc barbecue trên đỉnh Hòn Bà.

Hình ảnh

Trong những năm Ông Phạm Văn Chi làm chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hoà có chủ trương biến Đỉnh Hòn Bà thành một điểm Du lịch có khí hậu giống như Đalạt bằng cách mở con đường lên đỉnh quanh co với nhiều cùi chỏ , xây dựng đường dây điện , hệ thống bơm nước từ các giòng suối lên . Lúc đó tại Nhatrang rộ lên phong trào các đại gia tìm mua đất xây biệt thự , làm khu du lịch trên đỉnh núi . Nhưng từ khi Ông PV Chi mản nhiệm kỳ thì phong trào này tắt ngủm cho đến hôm nay. Con đường bây giờ có phần xuống cấp , hệ thống dây điện bị dân chôm chỉa cắt trộm chỉ còn trơ lại các trụ điện . Ngày nay các tay lái trẻ , thích mạo hiểm, sẽ vô cùng thích thú khi lái xe trên con đường trên 30km quanh co vòng quanh sườn núí với nhiều cùi chỏ rất ngặc bò lần …bò lần lên đỉnh này.
Đỉnh Hòn Bà hiện nay chưa được chuẩn bị cho những cuộc du ngoạn dã ngoại vì thiếu rất nhiều tiện nghi ăn , ở. Do đó du khách muốn ở lại đêm phải chuẩn bị đủ mọi thứ. Thức ăn thì phải mang theo đầy đủ . Tuy nhiên phong cảnh hoang sơ cũng có thể đem lại những điều thích thú như : băng rừng chụp ảnh ; tìm xem cây , hoa quý hiếm ; đốt lửa trại ban đêm ; đội đèn xem thú hoang ban đêm nhưng cấm ngặt không được săn bắn chim thú ( các Kiểm lâm viên bảo có bắt gặp đoàn sơn dương đang gặm cỏ ) ; ngồi nhậu với bạn bè trong tiết trời se lạnh …

Ngày 2.9.2009 , anh Vespalangbat cùng một số anh chị em trong đoàn Caravanviet Sàigòn lái chiếc xe Mercedes cổ lên đỉnh Hòn bà. Tôi xin trích vài hình ảnh đẹp để in vào đây . Rât cám ơn tác giả.

Hình ảnh

Suối cát trên đường đi .. dòng suối này khá đẹp . Nếu chụp hình ngoại cảnh cho đám cưới đây có lẻ là sự lựa chọn lãng mạn ( ảnh và lời bình cuả Bác Vespalangbat)

Hình ảnh

Lại thêm một con suối nữa nơi đây đã được khai thác thành điểm dừng chân và thu tiền (ảnh và lời bình cuả Bác Vespalangbat)

những khúc cùi chỏ cuả con đường ( ảnh và lời bình cuả Bác Vespalangbat)
Nhiều tay lái trong này đã từng chinh phục các đèo dốc Việt nam đặc biệt như chuyến xuyên Việt Xuân vừa qua .. nhưng quả thật ngọn đèo này hóc hiểm hơn nhều với cua cùi chỏ liên tục cùng độ dốc 7,5% bình quân để vượt qua 19km đèo cùng độ cao 1500m . Sẽ gửi tracklog cho các bác xem

Hình ảnh

Với những cua ngoặc và dốc như thế này các bác tài rất dễ hụt hơi , cụ Mer leo dốc với số hai liên tục vì qua số ba là hụt hơi một phân do bác tài chưa quen đường đây chính là lý do để cụ khát khô khi leo dốc. Ngày xưa cụ Yersin chỉ cưỡi ngựa hoặc dắt ngựa leo dốc bằng con đường này ..nay người ta phục hối lại để lên bằng oto mà phải là oto đời mới chứ Cụ cũng leo à

III. Hòn Bà qua câu chuyện dân gian
( trích trong Chuyện Quê Tôi cuả Trần Đăng Hồng đăng trong trang web http://trandang.net
Sừng sửng hướng tây nam, cách Lạc Lợi chừng 20 km là núi Hòn Bà. Vào lúc tốt trời, từ Đèo Ngoạn Mục (Bellevue) Đà Lạt ta có thể nhìn thấy đỉnh Hòn Bà (cao 1500 m) và xa hơn nữa là biển cả. Nhưng từ làng tôi, ít khi thấy được đỉnh Hòn Bà, vì mây phủ quanh năm. Vì vậy Hòn Bà được mang tất cả những huyền bí đáng tôn thờ. Dân đốn củi kể rằng khi bước tới bìa rừng, từ thật xa thường thấy hai ông tiên đang ngồi chơi cờ trên một khối đá bằng phẳng, nhưng khi đến gần thì hình ảnh hai ông tiên mờ dần rồi biến mất. Khi nhỏ, khi ngồi chơi ngoài sân vào ban đêm, mổi khi thấy có một vì sao xẹt từ trời xuống đỉnh Hòn Bà, hay từ đỉnh Hòn Bà xẹt ra, anh em chúng tôi phải khúm núm chắp tay, bởi vì “Bà giáng” hay “Bà bay”. Theo dân chúng, Hòn Bà là nơi “Bà” ngự trị, và từ đỉnh cao ở ngọn núi này Bà có thể nhìn thấy hết đám con dân nằm trong vòng tay bảo bọc của Bà. Po Nagar, theo ngôn ngử Chàm, là Mẹ Xứ Sở vì vậy giới thầy pháp và đồng bóng gọi Bà là Mẹ, còn người Việt gọi Bà là Thiên Y Thánh Mẩu. Gọi là Thánh Mẩu hay Mẹ vì Bà là người mẹ đở đầu của dân địa phương. Ai đau ốm thập tử nhất sinh chỉ cần vái đến Bà là Bà cứu sống. Dân địa phương rất tin tưởng vào sự bảo hộ của Bà. Khi Đệ Nhị thế Chiến gần kết thúc, một cuộc không chiến giữa máy bay Mỷ và Nhật ngay trên thành phố Nha Trang. Lúc đó, tôi mới bốn hay năm tuổi gì đó. Tôi thấy năm sáu máy bay ở miệt Nha Trang - Đồng Bò đang bay lượn bắn nhau. Dân trong làng ai ai cũng chạy ra ngoài đồng để nhìn cho rỏ, dỉ nhiên trong đó có cả gia đình tôi. Tôi chỉ thấy máy bay quần thảo trên trời, chỉ thế thôi. Nhưng sau đó, tôi được nghe kể lại là một máy bay Nhật bị máy bay Mỷ bắn hạ, khi máy bay sắp rớt xuống thành phố Nha Trang, thì người ta thấy có một bàn tay lửa đưa chiếc máy bay Nhật đó vào hướng núi Hòn Ngang và cho rớt cháy ở đó. “Bà” đã cứu nhân dân Nha Trang qua cơn thảm hoạ. Nhân dân địa phương còn tin tưởng rằng, qua mấy cuộc chiến tranh vừa qua, bất cứ thành phố nào ở Việt Nam cũng có những thiệt hại to lớn, từ Mậu Thân (1968), Mùa Hè Đỏ Lửa (1972) và 1975, chỉ có Khánh Hoà Nha Trang là an toàn nhất. Đó là nhờ sự bảo hộ của Bà. Nhưng Bà chỉ bảo hộ người Việt sau khi người Việt chiếm được đất Chiêm Thành. Sử Chàm có ghi là năm 774, người Java (Indonesia) đánh chiếm thị trấn Aya Tra (Nha Trang ngày nay) và phá huỷ ngôi đền cổ Po Nagar. Mải đến năm 817, Tháp Bà được xây lại, sau đó được tu bổ nhiều lần và tồn tại tới ngày nay. Cũng vậy, năm 950, Chân Lạp (Kampuchia bây giờ) cũng tàn phá Aya Tra khi tấn công Chiêm Thành. Nhưng từ khi vào tay người Việt, Nha Trang và Khánh Hoà đã tránh được nạn binh đao. Bà hay Thiên Y Thánh Mẩu, đúng ra là thần Civa trong Ấn Độ giáo. Nhưng đến khi Po Nagar vào tay người Việt, lớp di dân Việt đã Việt hoá thần Civa của Ấn Độ Giáo và biến Bà thành Thiên Y Thánh Mẩu của người Việt. Huyền thoại kể rằng, Thiên Y Thánh Mẩu, tức thần Civa, hoá kiếp thành một đứa con gái vào làm con nuôi cho một gia đình trồng dưa hấu ở làng Đại Điền, dưới chân núi Đại An thuộc rặng núi Hòn Ngang. Đứa con gái này rất đẹp, nhưng bướng bỉnh và phá phách. Bị cha mẹ nuôi quở phạt, đứa bé bỏ nhà ra đi. Khi đến bờ sông Cái Nha Trang, đứa con gái nhập hồn vào khúc gổ trầm hương, còn gọi là Kỳ Nam. Theo dòng sông, khúc gổ ra biển đông rồi trôi dạt vào nước Tàu. Như vậy Bà là thuyền nhân (boat people) đầu tiên của Việt Nam. Dân địa phương thấy khúc gổ lạ, có mùi thơm ngát, tụ tập lại xem và hàng trăm người cùng nhau cố kéo lên bờ, nhưng không kéo nổi. Tin lạ truyền tới kinh đô. Vị hoàng tử Trung Hoa bèn ra vùng biển xét xem chuyện lạ. Ngạc nhiên là khi tay hoàng tử chạm đến thì khúc gổ trầm trở nên nhẹ, và hoàng tử mang về cung điện. Đêm đó, một người con gái đẹp hiện ra và cuối cùng kết hôn với hoàng tử và sanh được một hoàng tử và một công chúa. Mặc dầu sống trong nhung lụa, Bà vẩn nhớ đến quê hương Việt Nam. Vì biết chắc là không được phép về thăm quê hương, Bà cùng hai con lại hiện hồn vào gổ trầm hương, theo ngọn gió bấc trôi về Nha Trang. Bà cùng hai con ở tại một ngọn núi nhỏ, ngay tại cửa sông Cái, tức chổ Tháp Bà ngày nay. Vị hoàng tử Tàu, vừa nhớ con, vừa giận vợ phụ bạc, xin vua cha một hạm đội đi lùng bắt Bà. Khi hạm đội Tàu đến cửa sông Cái Nha Trang, quân Tàu tàn bạo cướp bóc và giết dân Nha Trang. Bà tức giận, và để bảo vệ dân chúng Nha Trang, Bà làm phép đánh đấm cả hạm đội Tàu tại cửa Sông Cái Nha Trang. Ngày nay, dưới chân cầu Xóm Bóng vẫn còn di tích của một khối đá hình đuôi tàu – chiếc tàu của hoàng tử Tàu. Như vậy, lòng thương yêu và bảo hộ của Bà đối với dân chúng Nha Trang bắt nguồn từ huyền thoại đó. Sau khi dẹp tan quân Tàu, Bà cùng hai con cởi hạt bay về Hòn Bà. Nhớ ơn Bà dân chúng xây nên Tháp Bà, gồm 4 tháp để thờ Bà, hoàng tử Tàu và hai con.
tdn_35
 
Bài viết: 103
Ngày tham gia: Thứ 7 Tháng 11 06, 2010 7:03 am

Quay về Báo chí và Website viết về Memento (Press and websites about Memento)

Ai đang trực tuyến?

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào đang trực tuyến2 khách

cron